Lokanta, kafe ve kafeterya yapımı
Yönetmelikte toplam metrekare şartı yok; belirleyici olan sınıf (1./2./3.) ve mutfak kurgusu. En pahalı hata ise mekân seçiminde: tapuda mesken görünen bir bağımsız bölümde lokanta açmak için kat maliklerinin OYBİRLİĞİ gerekir.
Önce tapuya bakın: mesken nitelikli bölümde oybirliği şartı var
Bu işin en pahalı hatası tadilatta değil, kira sözleşmesinde yapılıyor. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamına giren binalarda, tapu kütüğünde mesken olarak gösterilen bağımsız bölümlerde fırın, lokanta, pastane, süthane gibi gıda ve beslenme yerlerinin açılması için kat maliklerinin oybirliğiyle karar alması şarttır (MADDE 5/b). Tek bir malikin itirazı yeterlidir; yönetmeliğe uygun bir plan yapmış olmak bu engeli kaldırmaz.
Tapuda iş yeri olarak görünen yerlerde umuma açık istirahat ve eğlence yeri açılacaksa, yönetim planında aksine hüküm yoksa kat maliklerinin oy çokluğu ile aldığı karar aranır (MADDE 5/b).
İkinci sıra: ruhsat aynı gün verilir ama güvence değildir. Ruhsat beyana göre düzenlenir ve müktesep hak doğurmaz (MADDE 12). İdare bir ay içinde yerinde kontrol eder; aykırılık çıkarsa bir defaya mahsus 15 gün verilir, giderilmezse ruhsat iptal edilip işyeri kapatılır (MADDE 13).
Sınıf, tadilat bütçesini belirler
Yönetmelik lokantaları üç sınıfa ayırır ve fiziki şartlar sınıfa göre ciddi biçimde ayrışır. Aşağıdakiler EK-1/D'de açıkça yazan başlıca şartlardır; ayrıca EK-1/A'daki tüm işyerleri için geçerli ortak şartlar da uygulanır.
| Tip | Mutfak | Zemin ve ısıtma | Ayrıca aranan başlıca şartlar |
|---|---|---|---|
| Birinci sınıf lokanta | Hazırlama, pişirme ve bulaşık yıkama olmak üzere ÜÇ bölüm; bulaşık için sıcak-soğuk su tesisatı. Mutfak müşterilerin doğrudan görebileceği şekilde dizayn edilir. | Giriş ve salon zemini ahşap parke, seramik veya mermer. Isıtma-soğutma-havalandırma kalorifer veya klima ile. | Ustalık belgeli en az 2 aşçı · girişte yeterli büyüklükte antre · bay ve bayanlara ayrı, sıcak suyu akan aynalı-lavabolu-sıvı sabunlu tuvaletler · ayrıca ÇOCUK ODASI ve ÇOCUK TUVALETİ · müşteri kapasitesine uygun OTOPARK · bankolu vestiyer · mutfak pencere ve kapılarında sineklik teli · tekerlekli servis masaları |
| İkinci sınıf lokanta | Yine ÜÇ bölüm (hazırlama, pişirme, bulaşık) ve sıcak-soğuk su tesisatı. Mutfak salondan AYRI bir yerde olacak. | Mutfak, giriş ve salon zemini seramik veya mermer gibi sert, yıkanabilir malzeme. Isıtma-soğutma-havalandırma için yeterli tesisat. | Ustalık belgeli en az 1 aşçı · bay ve bayanlara ait aynalı, lavabolu, sıvı sabunlu yeteri kadar tuvalet · mutfağın dışarı açılan kapı ve pencerelerinde sineklik teli · masalarda örtü ve peçete |
| Üçüncü sınıf lokanta | ÜÇ bölüm (hazırlama, pişirme, bulaşık). | Zemin seramik, mermer veya mozaik gibi sert, yıkanabilir malzeme. Havalandırma en azından aspiratörle. | Ustalık belgeli en az 1 aşçı · bay ve bayanlara ait aynalı, lavabolu, sıvı sabunlu yeteri kadar tuvalet |
| Ayakta yemek yenilen yer, kafeterya, paket satış | En az İKİ bölüm: yemek pişirme ve kapları temizleme yeri. | Havalandırma en azından aspiratörle. | EK-1/D'de bu tip için sayılan şart bundan ibarettir; ancak EK-1/A ortak şartları (baca, malzeme, tuvalet, atık, erişilebilirlik) burada da aranır. |
Tablo yönetmelikte açıkça yazan başlıca şartların özetidir; tam liste değildir. Sınıflandırmayı yetkili idare yapar. EK-1/A ortak şartları her sınıfta ayrıca uygulanır. Başvuru öncesi güncel metni ve ilgili belediyenin uygulamasını teyit edin.
Tadilatın gidişatını belirleyen şeyler
- 01
Mutfak üç bölüm ister — ve bu bir plan kararıdır
Birinci, ikinci ve üçüncü sınıf lokantaların hepsinde mutfak hazırlama, pişirme ve bulaşık yıkama olmak üzere üç bölümden oluşmak zorundadır (EK-1/D). Bu, tek hacimli bir mutfak kurgusunun kabul edilmediği anlamına gelir. Küçük dükkânlarda salonu daraltmadan üç bölümü çıkarmak, sayfada değil planda çözülecek bir iştir. İkinci sınıfta ayrıca mutfağın salondan ayrı bir yerde olması aranır.
- 02
Baca, sonradan eklenemeyen kalemdir
Yiyecek hazırlama ve pişirme bölümünde oluşan buhar, koku, duman ve benzeri kirleticileri tahliye edecek baca sistemi kurulacaktır (EK-1/A/6). Baca güzergâhı bina ortak alanlarını ve cepheyi ilgilendirdiği için kat malikleri kararına ve çoğu zaman belediye görüşüne takılır. Kira sözleşmesinden önce binada uygun bir şaft/baca güzergâhı olup olmadığı sorulmalıdır — yoksa mutfak kurulamaz.
- 03
Tuvalet ile mutfak yan yana olamaz
Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri, konaklama yerleri, düğün salonları, lokantalar ve benzeri işyerlerinde tuvaletlerin zeminleri ve duvarları mermer, seramik, mozaik gibi kolay temizlenebilir malzemeyle kaplı olacak ve tuvalet ile mutfak yan yana olmayacaktır (EK-1/A/10). Küçük mekânlarda bu tek cümle, ıslak hacimlerin tesisat kolonuna bağlı olması nedeniyle planı baştan belirler.
- 04
Yüzey malzemeleri yönetmelikle sınırlı
Yiyecek hazırlanan bölümlerin tabanları, duvarları ve yiyeceğin temas ettiği yüzeyler seramik, mermer, paslanmaz çelik gibi kolay temizlenebilir, yıkanabilir ve dezenfekte edilebilir olacak; tavanlar buğulanmayı, küflenmeyi ve pislik birikmesini önleyecektir (EK-1/A/6). Ayrıca bardak ve tabaklar cam veya porselen; kaşık, çatal ve bıçak paslanmaz çelik olmak zorundadır. Yani malzeme seçimi bir estetik tercihi değil, ruhsat şartıdır.
- 05
Şehir şebekesine bağlı su ve sigara bölümü
Umuma açık istirahat, eğlence ve konaklama yerleriyle lokantalarda ve pastanelerde şehir şebekesine bağlı su bulunacak, sigara içilen ve içilmeyen bölümler duvar veya camla ayrılacaktır (EK-1/A/9). İkinci şart, salon kurgusunu ve dolayısıyla oturma kapasitesini doğrudan etkiler.
- 06
Otopark yalnızca birinci sınıfta aranıyor
Yönetmelikte müşteri kapasitesine uygun otopark şartı yalnızca birinci sınıf lokantalar için sayılmıştır (EK-1/D/a-13). İkinci ve üçüncü sınıfta bu şart yazılı değildir. Hedeflediğiniz sınıf, arayacağınız mekânı bu kalemle de değiştirir — şehir içinde otoparklı bir yer bulmak çoğu zaman en zor kısımdır.
- 07
On kişiden fazla çalışan varsa program büyür
On kişiden fazla çalışanı bulunan müstakil işyerlerinde dinlenme yeri, kıyafet değiştirme kabini, bay ve bayan için ayrı tuvalet bulunması gerekir (EK-1/A/4). Ancak iş hanı, iş merkezi, pasaj gibi ortak kullanıma ayrılmış yeter sayıda lavabo ve tuvaleti olan yerlerde, buralarda açılan işyerleri için ayrıca tuvalet ve lavabo şartı aranmaz. Personel sayısı hedefiniz, plan programını doğrudan büyütür.
- 08
İtfaiye raporu kimden isteniyor?
Otuz kişiden fazla çalışanın bulunduğu işyerleri ile ana giriş kapıları dışında cadde ve sokağa doğrudan bağlantısı olmayan, birden fazla işyerinin bir arada bulunduğu iş hanı ve çarşı gibi yerlerde itfaiye raporu aranır; diğer işyerlerinde yangına karşı gerekli tedbirlerin alınmış olması yeterlidir (MADDE 5/h). İş hanı ve çarşılarda bu raporu bina yönetimi alır; yapıda değişiklik yapmadığınız sürece sizden ayrıca istenmez.
Ruhsat süreci — sağlık tesisinin tersi
Sağlık tesislerinde yatırıma başlamadan önce ön izin alınır. Burada sıra terstir: mekân önce yönetmeliğe uygun hale getirilir, sonra başvurulur. Bu, hatanın bedelini sonraya atar — ortadan kaldırmaz.
01 — Mekânı önce yönetmeliğe uygun hale getirin
Sağlık tesislerinden farklı olarak burada ön izin yoktur: işyeri, yönetmeliğe uygun tanzim edildikten sonra başvurulur (MADDE 12). Yani tadilat başvurudan önce biter. Bu, yanlış kurgulanan bir mekânda tüm imalatın söküleceği anlamına gelir — bizim işimizin ağırlığı bu aşamadadır.
02 — Örnek 1 başvuru ve beyan formuyla başvuru
Yetkili idareye (belediye veya il özel idaresi) Örnek 1 formuyla müracaat edilir. Başvuru yönetmelikteki kriterlere uygunsa başkaca bir işleme gerek kalmaksızın ruhsat aynı gün düzenlenir (MADDE 12/1). Yönetmelikte sayılanlar dışında belge istenemez. İSTİSNA: işyeriniz umuma açık istirahat ve eğlence yeri sayılıyorsa (ör. içkili lokanta, konaklama yeri, kahvehane, bar) bu süre geçerli değildir — o başvurular önce kolluk görüşü alınarak bir ay içinde sonuçlandırılır (MADDE 12/2, 32). Hangi kapsamda olduğunuzu belediyeden teyit edin.
03 — Ruhsat elinizde ama iş bitmedi
Ruhsat beyana göre düzenlenir ve müktesep hak doğurmaz (MADDE 12/4). Asıl sınav sonrasındadır: idare, ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde işyerini kontrol eder. Bu sürede kontrol edilmezse ruhsat kesinleşir (MADDE 13/1).
04 — Kontrolde eksik çıkarsa: bir defaya mahsus 15 gün
Denetimde mevzuata aykırılık tespit edilirse, gidermeniz için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Bu sürede giderilmezse ruhsat iptal edilir ve işyeri kapatılır (MADDE 13/2-3). Ayrıca ruhsat alınmadan açılan işyerleri doğrudan kapatılır (MADDE 6/1).
Lokanta & Kafe — sık sorulan sorular
Lokanta için yönetmelikte kaç metrekare şartı var?
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik lokantalar için <strong>toplam metrekare eşiği koymaz</strong>. Şartlar sınıf (birinci, ikinci, üçüncü) ve bölüm bazındadır: her sınıfta mutfağın hazırlama, pişirme ve bulaşık yıkama olmak üzere üç bölümden oluşması, bay-bayan ayrı tuvaletler, zemin ve yüzey malzemeleri gibi. Eşik olmaması "her yere sığar" demek değildir: zorunlu bölümlerin toplamı pratikte fiilî bir alt sınır yaratır ve birinci sınıfta çocuk odası, çocuk tuvaleti, vestiyer ve otopark bu sınırı belirgin biçimde yükseltir.
Apartman altındaki dükkâna lokanta açabilir miyim?
Belirleyici olan dükkânın tapu kütüğündeki niteliğidir. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamındaki binalarda, kütükte <strong>mesken</strong> olarak gösterilen bağımsız bölümlerde lokanta, fırın, pastane ve süthane gibi gıda ve beslenme yerlerinin açılması için <strong>kat maliklerinin oybirliğiyle karar alması</strong> şarttır (MADDE 5/b). Tapuda iş yeri/dükkân olarak görünüyorsa bu oybirliği şartı gıda ve beslenme yerleri için aranmaz; ancak umuma açık istirahat ve eğlence yeri açacaksanız yönetim planında aksine hüküm yoksa oy çokluğuyla alınmış karar gerekir. Kira sözleşmesinden önce tapu kaydını ve yönetim planını mutlaka kontrol ettirin.
Birinci sınıf lokanta ile ikinci sınıf arasındaki tadilat farkı nedir?
Birinci sınıfta ek olarak şunlar aranır: ustalık belgeli en az iki aşçı, girişte yeterli büyüklükte antre, ahşap parke/seramik/mermer zemin, kalorifer veya klima ile ısıtma-soğutma-havalandırma, çocuk odası ve çocuk tuvaleti, müşteri kapasitesine uygun otopark, bankolu vestiyer ve mutfağın müşterilerin doğrudan görebileceği şekilde dizayn edilmesi (EK-1/D/a). İkinci sınıfta mutfağın salondan ayrı olması ve sert zemin kaplaması yeterlidir. Pratikte fark, çocuk odası + otopark + vestiyer kalemleri yüzünden hem alan hem bütçe olarak belirgindir.
Mutfak bacası için binadan izin gerekir mi?
Yönetmelik, yiyecek hazırlama ve pişirme bölümünde oluşan buhar, koku ve dumanı tahliye edecek <strong>baca sistemi kurulmasını</strong> zorunlu tutar (EK-1/A/6). Bacanın güzergâhı bina ortak alanlarını ve cepheyi ilgilendirdiği için kat mülkiyeti mevzuatı ve bina yönetim planı devreye girer; uygulamada kat malikleri kararı istenebilir. Bu yüzden mekân bakarken sorulacak ilk teknik sorulardan biri binada uygun baca/şaft güzergâhı bulunup bulunmadığıdır — yoksa mutfak kurulamaz ve yatırım o mekânda yapılamaz.
Ruhsatı aynı gün alıyorsam neden proje/tadilat için uğraşayım?
Çünkü ruhsat beyana göre veriliyor ve müktesep hak doğurmuyor (MADDE 12). İdare ruhsat tarihinden itibaren en geç bir ay içinde işyerini yerinde kontrol ediyor (MADDE 13/1); aykırılık çıkarsa bir defaya mahsus 15 gün veriliyor, giderilmezse ruhsat iptal edilip işyeri kapatılıyor. Yani ruhsatın hızlı çıkması denetimin olmadığı anlamına gelmiyor — sadece denetim sonraya kalıyor. Yanlış kurgulanmış bir mekânda bu, açıldıktan sonra kapanmak demek.
Binada başka işyerleri var, itfaiye raporunu ben mi alacağım?
Birden fazla işyerinin bir arada bulunduğu iş hanı, çarşı ve benzeri binalarda yangına karşı gerekli önlemlerin alındığını gösteren itfaiye raporu <strong>bina yönetimi tarafından</strong> alınır ve yapıda değişiklik olmadığı sürece buradaki işyerlerinden ayrıca münferit rapor istenmez (MADDE 5). Ancak yangın tedbirlerini etkileyecek şekilde yapıda değişiklik yaparsanız, yalnızca sizden münferit itfaiye raporu istenir — tadilat kurgusu bu yüzden önemlidir.
Engelli erişimi zorunlu mu?
Evet. 10 Aralık 2025 tarihli Cumhurbaşkanı Kararıyla yeniden düzenlenen hükme göre işyerlerinin <strong>engelliler, yaşlılar ve diğer hareket kısıtlılığı bulunan kişiler için erişilebilirlik mevzuatına uygun olarak düzenlenmesi</strong> gerekir (MADDE 5/k). Bu, giriş kotu, rampa eğimi, kapı genişliği ve tuvalet düzenlemesini doğrudan etkileyen bir tasarım kararıdır; sonradan eklenmesi çoğu zaman zemin ve cephe müdahalesi demektir.
- İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik — konsolide metin (mevzuat.gov.tr)
- 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu
Bu sayfadaki şartlar yönetmelikte açıkça yazan hükümlerin özetidir ve tam liste değildir. Sınıflandırmayı ve ruhsatı yetkili idare (belediye veya il özel idaresi) yapar; biz ruhsat alamayız. Mevzuat değişebilir — başvurudan önce güncel metni ve ilgili belediyenin uygulamasını teyit edin. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, ruhsat danışmanlığı yerine geçmez.
Kiralamadan önce bize gösterin.
Baktığınız mekânın yönetmelik şartlarını karşılayıp karşılamadığını ücretsiz kontrol ediyoruz. Uygun değilse bunu size söyleriz — açıldıktan sonra kapanan bir işyeri iki tarafın da zararına.
Mekân Değerlendirmesi İsteyin