Tesis sayfalarımız her tipin kendi şartlarını anlatıyor. Burada soruyu ters soruyoruz: elinizdeki mekâna ne açılabilir? 13 kuruluş tipini, bina seçimini belirleyen dört eksende yan yana koyduk.
Sağlık tesisi yatırımında en pahalı hata tadilatta değil, kira sözleşmesi imzalanırken yapılıyor. Çünkü şartların önemli kısmı mimari karardır: bir mekânda ya vardır ya yoktur, sonradan ucuza yaratılamaz. Kat yüksekliği, kolon aksı, müstakil bina şartı ve ıslak hacim konumu bunların başında gelir.
Aşağıdaki tablo, yönetmeliklerde açıkça yazan şartların özetidir; tam liste değildir. Oda bazlı ayrıntılar ilgili tesis sayfalarındadır.
| Tesis tipi | Asgari kapalı alan | Müstakil bina | Ön izin |
|---|---|---|---|
| Diş muayenehanesiDiş kliniği → | Toplam alan eşiği YOK — en az 12 m² muayene odası, en az 10 m² bekleme salonu (MADDE 8) | GerekmezMüstakil bina şartı yok. Aynı dairede müşterek muayenehane mümkün; her hekim için ayrı ruhsat düzenlenir. | GerekmezGerekmez — 5.3.2024'ten beri doğrudan ruhsat başvurusu yapılır |
| Diş polikliniğiDiş kliniği → | Toplam alan eşiği YOK — en az 2 muayene odası; 2 ünit için en az 15 m² bekleme, her ilave ünit +5 m² (MADDE 9) | GerekmezMüstakil bina şartı yok. | ZORUNLUZORUNLU · 1 yıl geçerli · İl Sağlık Müdürlüğü |
| Ağız ve diş sağlığı merkezi (ADSM)Diş kliniği → | 500 m²En az 500 m² — 5 ünitin üzerindeki her ünit için +25 m² (MADDE 6/2) | GerekmezYönetmelikte müstakil bina şartı yok. | ZORUNLUZORUNLU · 2 yıl geçerli · Sağlık Bakanlığı |
| Ağız ve diş sağlığı hastanesiDiş kliniği → | 1.000 m²En az 1.000 m² — 15 ünitin üzerindeki her ünit için +25 m² (MADDE 6/3) | GerekmezYönetmelikte müstakil bina şartı yok. | ZORUNLUZORUNLU · 2 yıl geçerli · Sağlık Bakanlığı |
| Muayenehane (tabip)Poliklinik & tıp merkezi → | Toplam alan eşiği YOK — muayene odası en az 16 m² (veya bağlantılı iki oda: 8 m² çalışma + 8 m² muayene); bekleme 2 tabibe kadar en az 10 m² (Ek-15/B) | GerekmezAynı dairede en fazla 3 tabip; her birine ayrı oda ve ayrı uygunluk belgesi (MADDE 13/2) | GerekmezGerekmez — İl Sağlık Müdürlüğü yerinde inceleyip uygunluk belgesi düzenler (MADDE 13/1) |
| PoliklinikPoliklinik & tıp merkezi → | Toplam alan eşiği YOK — her uzmanlık dalı ve genel pratisyenlik için ayrı, en az 16 m² muayene odası (Ek-15/A) | GerekmezUygun binada, apartman dahil kurulabilir. Ancak hizmet birimleri <strong>aynı bina içinde, bitişik ve doğrudan bağlantılı</strong> olmak zorundadır — “aynı binada iki ayrı kat, arada başka daire” kurgusu bu şartı karşılamaz. | ZORUNLUZORUNLU · Bakanlık · yatırıma başlamadan önce (MADDE 9/1) |
| Tıp merkeziPoliklinik & tıp merkezi → | 1.250 m²En az 1.250 m² toplam kapalı alan (Ek-4/D) | ZORUNLUMÜSTAKİL binada kurulur — apartman katı, dükkân veya kat birleştirmesi olmaz. | ZORUNLUZORUNLU · Bakanlık (MADDE 9/1) |
| Fizik tedavi ve rehabilitasyon müessesesiPoliklinik & tıp merkezi → | Toplam alan eşiği YOK — en az 50 m² egzersiz salonu, en az 20 m² danışma-bekleme, en az 16 m² muayene odası (Ek-19) | GerekmezYönetmelikte müstakil bina şartı yok. | ZORUNLUZORUNLU · Bakanlık (MADDE 9/1) |
| Serbest eczaneEczane → | 35 m²En az 35 m² — bodrum, asma kat, merdiven boşluğu ve altı, kolonlar ve ara duvarlar HARİÇ; lavabo ve tuvalet DÂHİL (MADDE 20/1) | GerekmezBağımsız dükkân olmalı · cephe veya kapılardan en az biri belediye cadde-sokağında ve oradan numaralı olmalı · AVM ve sitelerde en az bir cephe doğrudan gün ışığı alacak ve en az bir kapı doğrudan dışarı açılacak | GerekmezÖn izin rejimi yok; ruhsat İl Sağlık Müdürlüğünden. Ayrıca nüfus kriteri ve yerleştirme puanı sistemi uygulanır (MADDE 8-9) |
| Güzellik salonuGüzellik salonu & medikal estetik → | Toplam alan eşiği YOK — en az 15 m² bekleme salonu (sekreterya dahil); yatak konulacak her uygulama birimi en az 6 m² | GerekmezSıhhî işyeri statüsünde; belediye veya yetkili idare ruhsatına tabidir. | GerekmezGerekmez — Bakanlık ön izni değil, belediye/yetkili idare ruhsatı |
| Veteriner muayenehanesiVeteriner kliniği → | Toplam alan eşiği YOK — her veteriner hekim için en az 6 m² hekim odası, en az 6 m² muayene odası, en az 4 m² malzeme odası (MADDE 7) | GerekmezBölümler aynı binada ve <strong>BİTİŞİK</strong> olmalıdır. | GerekmezÖn izin rejimi yok; ruhsat il müdürlüğünden |
| Veteriner polikliniğiVeteriner kliniği → | Toplam alan eşiği YOK — en az 6 m² sorumlu hekim odası + her hekim için en az 6 m²; İKİ ADET en az 6 m² muayene odası; en az 4 m² malzeme odası (MADDE 10) | GerekmezBölümler aynı binada bitişik <strong>ya da çok katlı</strong> olabilir — muayenehaneden farkı budur. | GerekmezÖn izin rejimi yok; ruhsat il müdürlüğünden |
| Hayvan hastanesiVeteriner kliniği → | Ayrı yönetmeliğe tabidir (RG 21/12/2011 – 28149) — 16 zorunlu bölüm (operasyon salonu, yoğun bakım, tecrit, görüntüleme, laboratuvar vb.) | GerekmezAyakta ve yatarak tedavi · 24 saat hizmet verilir. | ZORUNLUİKİ AŞAMALI: önce hastane kurma izni (6 ay geçerli, bu sürede hizmet verilemez, bir defaya mahsus +6 ay), sonra ruhsat |
Tablo, yönetmeliklerde açıkça yazan başlıca şartların özetidir; tam liste değildir. Ayakta teşhis mevzuatında asgari ölçülerde en fazla %2 sapmaya izin verilir (MADDE 6/2) — hiçbir odayı sınır ölçüde bırakmayın.
Yalnızca toplam alan eşiği açısından bakış. Eşiği geçmek yetmez — zorunlu odaların o alana sığması ve bina şartlarının tutması da gerekir.
Sayısal eşiği olan hiçbir tip çıkmaz. Eşiksiz tiplerde (muayenehane, veteriner muayenehanesi) teorik olarak mümkündür, ancak zorunlu odaların toplamı pratikte bunu da eler.
Yeni açılan: Serbest eczane.
Eşiği karşılanan tipler: Serbest eczane — artı oda programı tutuyorsa eşiksiz tiplerin tamamı.
Yeni açılan: Ağız ve diş sağlığı merkezi (ADSM).
Eşiği karşılanan tipler: Serbest eczane · Ağız ve diş sağlığı merkezi (ADSM) — artı oda programı tutuyorsa eşiksiz tiplerin tamamı.
Yeni açılan: Ağız ve diş sağlığı hastanesi.
Eşiği karşılanan tipler: Serbest eczane · Ağız ve diş sağlığı merkezi (ADSM) · Ağız ve diş sağlığı hastanesi — artı oda programı tutuyorsa eşiksiz tiplerin tamamı.
Yeni açılan: Tıp merkezi. Ancak müstakil bina şartı da vardır.
Eşiği karşılanan tipler: Serbest eczane · Ağız ve diş sağlığı merkezi (ADSM) · Ağız ve diş sağlığı hastanesi · Tıp merkezi — artı oda programı tutuyorsa eşiksiz tiplerin tamamı.
Bu bölüm yalnızca eşik mantığını gösterir. Kendi mekânınız için oda programının sığıp sığmadığını Mekân Uygunluk Ön Kontrolü aracıyla hesaplayabilirsiniz.
Metrekare tuttuğu halde iş neden yürümüyor? Aşağıda her tip için, sahada en sık takılınan maddeyi topladık.
Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik (RG 6/10/2022 – 31975; son değişiklik 15.12.2024)
Ünit sayısı odaya bağlıdır: hekim başına en fazla 2 ünit ve her ünit ayrı odada olmak zorundadır (MADDE 8). Tek büyük hacimli bir dükkânda 4 ünit planlamak, 4 ayrı oda demektir — bölme duvarları planı baştan değiştirir.
Erişim: Yönetmelikte muayenehane için sayısal asansör şartı aranmaz
Diş kliniği sayfası →İki kalem birden ister: dental radyoloji birimi ve kadın/erkek ayrı en az 2 tuvalet (en az biri engelli kullanımına uygun). Küçük katlarda tıkanılan yer genellikle ikinci tuvalettir — ıslak hacim mevcut tesisat kolonuna bağlıdır, istenen yere taşınamaz.
Erişim: Giriş katında değilse uygun asansör; yoksa merdiven tipi asansör veya kaldırma platformu (MADDE 9)
Diş kliniği sayfası →Genel anestezi müdahale salonu en az 30 m² ve kısa kenarı en az 5 metre olmalıdır. Mevcut bir binada kolon aksı bu ölçüyü bozuyorsa çözüm yoktur — bu yüzden plan üzerinde, kira sözleşmesinden önce kontrol edilmelidir. Ayrıca jeneratör (kurulu gücün ≥%70) ve anestezi ünitesi için UPS yer ister.
Erişim: Orta koridor bekleme amaçlı kullanılacaksa en az 3 m genişlik
Diş kliniği sayfası →Merkezî sterilizasyon ünitesi hizmet alımıyla karşılanamaz — kendi hacmini kurmak zorundasınız. Diş protez laboratuvarı da zorunludur. Bu ikisi, alan hesabında en sık unutulan kalemlerdir.
Erişim: En az 2 asansör (biri sedyeli); merdiven, sahanlık, rampa ve kapılar sedye ile tahliyeye elverişli (MADDE 11, 20)
Diş kliniği sayfası →Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik (RG 19/4/2025 – 32875)
Cerrahi dallarda ayrıca en az 10 m² pansuman odası gerekir. Isıtma da şarta bağlıdır: kullanım saatlerinde 22–24 °C ve ortama gaz/duman veren ısıtıcı (soba) kullanılamaz.
Erişim: Ek-15/B: “muayenehane katta ise binada asansör bulunması zorunludur”. Yönetmelik derdest davaya konu (Danıştay 10. D., 4.5.2026 — kısmen kabul, kısmen ret, itiraz süreci açık); bu hüküm basına yansıyan durdurulanlar listesinde yer almıyor. Yürürlükte kabul edin ve İl Sağlık Müdürlüğünden teyit ettirin.
Poliklinik & tıp merkezi sayfası →Mekân uygun olsa bile tapu engelleyebilir: 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 24. maddesi, kütükte mesken olarak gösterilen bağımsız bölümde — kat maliklerinin oybirliğiyle kararı olmadıkça — poliklinik açılmasını yasaklar. Ayrıca en az 3 araçlık otopark ve girişe yakın en az 16 m² acil muayene odası aranır.
Erişim: Hasta kapıları en az 110 cm; merdiven ve sahanlık en az 1,20 m (Ek-15/A)
Poliklinik & tıp merkezi sayfası →En sık atlanan ölçü kat yüksekliğidir: ameliyathanede havalandırma kanalları, asma tavan ve hepa filtreler hariç, taban-tavan arası net yükseklik salonun her noktasında en az 3 metre olmalıdır. Yetmiyorsa o kata ameliyathane kurulamaz. Ayrıca merkezi ısıtma zorunlu, yerden ısıtma uygun değildir — yerden ısıtmalı bir mekânı dönüştürmek zemin sökmek demektir.
Erişim: TSE'ye uygun sedye asansörü (cerrahi yapılmayacaksa tekerlekli sandalyeye uygun asansör yeterli) · sedye koridorları en az 2 m · girişte en çok %8 eğimli rampa
Poliklinik & tıp merkezi sayfası →Toplam eşik olmaması yanıltıcıdır — 50 m² kesintisiz egzersiz salonu tek başına çoğu apartman katını eler. Elektroterapide kişi başına en az 6 m², kabin araları en az 120 cm; hidroterapi havuzu yapılacaksa en az 2,5×2,5 m ve 150 cm derinlik ister (bu bir taşıyıcı sistem kararıdır).
Erişim: Birden fazla katlı binada TSE'ye uygun asansör · girişte kot farkı varsa en çok %8 eğimli rampa
Poliklinik & tıp merkezi sayfası →Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelik (RG 12/4/2014 – 28970)
İki farklı sebeple elenir. Birincisi ölçüm: “45 m²” diye ilan edilen bir dükkân, hariç tutulan alanlar düşülünce yönetmelik hesabında 35 m²'nin altında kalabilir. İkincisi konum: içinde sağlık kurum veya kuruluşu bulunan bina, bahçesi ve müştemilatında serbest eczane açılamaz — istisnalar dardır (diş hekimi poliklinik/muayenehaneleri ve yalnızca tahlil-görüntüleme yapan tanı merkezleri).
Erişim: Hasta bekleme yeri GİRİŞ KATINDA olmak zorundadır
Eczane sayfası →İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik EK-1/J
Islak hacim programı: bay-bayan ayrı tuvalet, sürekli sıcak su ve duş zorunludur; ayrıca ayrı sterilizasyon birimi ve izole atık toplama birimi ister. Asıl risk ise statü değişimidir — yapılacak işlem tıbbi sayılıyorsa rejim tamamen değişir ve sağlık kuruluşu şartlarına (16 m² muayene odası, Bakanlık izni, deprem ve itfaiye raporu) geçersiniz.
Erişim: EK-1/J'de sayısal asansör şartı aranmaz; EK-1/A ortak şartları uygulanır
Güzellik salonu & medikal estetik sayfası →Veteriner Hekim Muayenehane ve Poliklinik Yönetmeliği · hayvan hastaneleri için ayrı yönetmelik (RG 21/12/2011 – 28149)
Malzeme odası göründüğünden zordur: müstakil, raflı ve hasta hayvan girişi engellenmiş olmalıdır — depo köşesi yeterli değildir. Odalar arası bölmeler tabandan tavana, temizlenebilir malzemeden yapılır; alçıpan üstü duvar kâğıdı bu şartı karşılamaz.
Erişim: Yönetmelikte sayısal asansör şartı aranmaz
Veteriner kliniği sayfası →Muayenehaneden ayrıldığı kritik kalem: hijyenik tuvalet ve duşa kabin zorunludur. Islak hacim yeri mevcut tesisat kolonuna bağlıdır, istediğiniz yere taşınamaz — küçük mekânlarda poliklinik hedefini en sık bu bozar. Laboratuvar veya röntgen kurulacaksa ayrıca en az 4 m² ayrı oda gerekir.
Erişim: Yönetmelikte sayısal asansör şartı aranmaz
Veteriner kliniği sayfası →En pahalı sürpriz takvimdedir: kurma izni süresince hizmet verilemez. Yani izin alınıp inşaat yapılırken gelir yoktur ve süre 6 ayla sınırlıdır. 16 zorunlu bölümün tamamı bu sürede tamamlanmalıdır.
Erişim: Ayrı yönetmelik hükümleri uygulanır
Veteriner kliniği sayfası →4 tipte sayısal toplam alan eşiği vardır: Serbest eczane en az 35 m², Ağız ve diş sağlığı merkezi (ADSM) en az 500 m², Ağız ve diş sağlığı hastanesi en az 1.000 m², Tıp merkezi en az 1.250 m². Kalan 9 tipte — muayenehaneler, poliklinikler, fizik tedavi müessesesi, güzellik salonu ve veteriner kuruluşları — yönetmelikte toplam kapalı alan eşiği yoktur; şartlar oda bazında verilir. Eşik olmaması "her yere sığar" demek değildir: zorunlu odaların toplamı çoğu zaman fiilî bir eşik yaratır.
13 tipten yalnızca 1 tanesi: Tıp merkezi. Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik Ek-4/D uyarınca tıp merkezi müstakil binada kurulur ve toplam kapalı alanı 1.250 m²'den küçük olamaz. Poliklinik, ADSM, diş hastanesi ve diğer tipler için yönetmelikte müstakil bina şartı yoktur — ancak polikliniklerde hizmet birimlerinin aynı bina içinde bitişik ve doğrudan bağlantılı olması aranır.
Yönetmelik açısından muayenehane ve poliklinik gibi tipler uygun binalarda, apartman dahil kurulabilir. Ancak 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 24. maddesi, kütükte mesken olarak gösterilen bağımsız bölümlerde — kat maliklerinin oybirliğiyle vereceği karar olmadıkça — poliklinik, dispanser ve benzeri yerlerin açılmasını yasaklar. Yönetmeliğe uygun bir plan yapmış olmak bu engeli kaldırmaz; tapu kaydını ve yönetim planını önceden kontrol ettirin.
7 tipte ön izin zorunludur: diş polikliniği, ADSM, diş hastanesi, tabip polikliniği, tıp merkezi, fizik tedavi ve rehabilitasyon müessesesi ile hayvan hastanesi. Ön izni olmayan kuruluşa ruhsat düzenlenmez — tadilata başlayıp sonra başvuran, harcadığı parayı riske atar. Muayenehanelerde (hem diş hem tabip), serbest eczanede, güzellik salonunda ve veteriner muayenehane/polikliniğinde ön izin rejimi yoktur.
Yönetmeliğe göre serbest eczane en az 35 m² olmalıdır, ancak bu hesaba bodrum, asma katlar, merdiven boşlukları, merdiven altı kısımlar, kolonlar ve ara duvarlar dâhil edilmez; lavabo ve tuvalet alanı dâhil edilir (MADDE 20/1). Bu yüzden ilanında 45 m² yazan bir dükkân, yönetmelik hesabında eşiğin altında kalabilir. Ayrıca içinde sağlık kurum veya kuruluşu bulunan binada, bahçesinde ve müştemilatında serbest eczane açılamaz.
En kritik hüküm tıp merkezi ameliyathanesindedir: havalandırma kanalları, asma tavan ve hepa filtreler hariç, taban-tavan arası net yükseklik salonun her noktasında en az 3 metre olmalıdır (Ek-4/C). Kat yüksekliği yetmeyen bir kata ameliyathane kurulamaz — bu bir kaba inşaat kısıtıdır, tadilatla çözülmez. Kiralamadan önce ölçülmesi gereken ilk şeylerden biridir.
Bu sayfa yönetmeliklerde açıkça yazan hükümlerin karşılaştırmasıdır; tam liste değildir ve ruhsat danışmanlığı yerine geçmez. Ruhsatı biz alamayız — ruhsat başvuru sahibine idare tarafından verilir. Mevzuat değişebilir; karar vermeden önce güncel metni ve İl Sağlık Müdürlüğü uygulamasını teyit edin.
Ölçüleri girin, zorunlu bölümlerin sığıp sığmadığını hesaplayalım. Uygun değilse bunu da söylüyoruz — uygun olmayan bir yerde iş almak iki tarafın da zararına.
Mekân Uygunluk Ön Kontrolü