Poliklinik, tıp merkezi ve muayenehane yapımı
Tıp merkezi müstakil binada ve en az 1.250 m²; poliklinik ise apartman katında olabilir ama kat mülkiyeti kuralı saklıdır. Hangi tipte ruhsat alacağınız, arayacağınız binayı baştan belirler.
Önce şunu netleştirin: poliklinik mi, tıp merkezi mi?
Bu karar, arayacağınız binayı belirler. Tıp merkezi müstakil binada kurulur ve toplam kapalı alanı 1.250 m²'den küçük olamaz (Ek-4/D). Poliklinik ise sağlık hizmetinin mahiyetine uygun binalarda — apartman dahil — kurulabilir; ancak hizmet birimlerinin aynı bina içinde, doğrudan bağlantılı ve bitişik olması zorunludur (Ek-15/A). Yani tıp merkezi için dükkân aramakla poliklinik için kat aramak tamamen farklı iki arayıştır.
Poliklinik, tıp merkezi ve müessese için yatırıma başlamadan önce Bakanlıktan ön izin alınması şarttır (MADDE 9/1). Muayenehanede ön izin gerekmez; İl Sağlık Müdürlüğü yerinde inceleyip uygunluk belgesi düzenler (MADDE 13/1).
Sık yapılan bir hesap hatası: acil ünitesi ve cerrahi müdahale birimi yalnızca kapalı alanı en az 3.000 m² olan ve 10 uzman tabip kadrosu bulunan tıp merkezinde kurulabilir (MADDE 6/7, 19/7, 22/1). Bunun altındaki tıp merkezleri ile poliklinik ve müesseseler yalnızca acil odası bulundurur (MADDE 22/3). 1.250–3.000 m² arası bir tıp merkezi projelendirirken acil ünitesi çizmek, kurulamayacak bir birimi planlamak demektir.
Ayrıca yönetmelik asgari ölçülerde en fazla %2 sapmaya izin verir (MADDE 6/2). Hiçbir odayı sınır ölçüde bırakmayın; şantiyede 16 m²'yi 15,7'ye düşüren bir duvar kalınlığı ruhsatı geciktirir.
Danıştay kısmen yürütmeyi durdurdu — ama çoğu hüküm yürürlükte
Türk Tabipleri Birliği, 19/4/2025 tarihli yönetmeliğin bazı maddelerinin iptali istemiyle dava açtı. Danıştay 10. Dairesi 4 Mayıs 2026 tarihli kararıyla talebi KISMEN kabul etti. Basına yansıyan haberlere göre yürütmesi durdurulan başlıca düzenlemeler şunlardır: tıp merkezleri için getirilen en az 3.000 m² kapalı alan zorunluluğu, hekimlere getirilen sözleşme zorunluluğu, bir hekimin hastasına başka bir tıp merkezinde işlem yapabilmesi için aranan özel izin prosedürü, kota muafiyeti sağlayan geçici madde ve prensipler listesindeki bazı düzenlemeler.
En kritik nokta şu: diğer maddelere ilişkin yürütmeyi durdurma talepleri REDDEDİLDİ — yani onlar yürürlüktedir. TTB ret kararına karşı Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna itiraz edeceğini açıkladı, dolayısıyla tablo değişebilir.
Buradaki liste haber kaynaklarına dayanır; hangi maddenin hangi fıkrasının durdurulduğunu kararın resmî metninden veya İl Sağlık Müdürlüğünden teyit ettirmeden yatırım kararı vermeyin. Yürütmesi durduğunu varsaydığınız bir şart aslında yürürlükteyse ruhsat alamazsınız.
Danıştay 10. Dairesi, 4 Mayıs 2026 — kısmen kabul, kısmen ret; ret kararına itiraz süreci açık (kaynak: basın haberleri, 28.07.2026)
Yargı süreci devam edebilir; bu hükümlerden biri sizi doğrudan ilgilendiriyorsa karar vermeden önce güncel durumu İl Sağlık Müdürlüğü'nden teyit ettirin.
Kuruluş tipleri ve aradıkları bina
Dört kuruluş tipi vardır ve fiziki şartlar tipe göre ciddi biçimde ayrışır. Aşağıdakiler yönetmelikte açıkça yazan başlıca şartlardır.
| Kuruluş tipi | Kimler açabilir | Ön izin | Bina / asgari alan | Başlıca fiziki şartlar |
|---|---|---|---|---|
| Muayenehane | Bir tabip, müstakilen (MADDE 4/1-d, 13) | Gerekmez — İl Sağlık Müdürlüğü yerinde inceleyip uygunluk belgesi verir | Yönetmelikte asgari toplam alan eşiği yok | Muayene odası en az 16 m² (iki bağlantılı oda ise 8 m² çalışma + 8 m² muayene) · bekleme 2 tabibe kadar en az 10 m², fazlası için +5 m² · koridorla bağlantılı, acil çağrı sistemli tuvalet · cerrahi dallarda en az 10 m² pansuman odası · 22–24 °C ısıtma, sobayla ısıtma yasak · aynı dairede en fazla 3 tabip, her birine ayrı oda ve ayrı uygunluk belgesi (Ek-15/B, MADDE 13/2) |
| Poliklinik | En az iki tabip, müştereken (MADDE 5/1-b, 7/2) | Zorunlu · Bakanlık (MADDE 9/1) | Uygun binada kurulabilir (apartman dahil); birimler aynı binada bitişik ve doğrudan bağlantılı olmalı | En az 2, en çok 4 tabip kadrosu · her uzmanlık dalı için ayrı, en az 16 m² muayene odası (masa, soyunma bölümü, lavabo) · bekleme 2 tabibe kadar en az 10 m², fazlası +5 m² · engelli kullanımına uygun bay/bayan tuvaleti · en az 16 m² acil muayene (enjeksiyon-pansuman) odası, girişe yakın · merdiven ve sahanlık en az 1,20 m, hasta kapıları en az 110 cm · en az 3 araçlık otopark · 24 saat hizmet veremez, acil ünitesi kuramaz (Ek-15/A, MADDE 20/1) |
| Tıp merkezi | Tabip/diş tabibi ortaklığı ya da en az %51 hissesi tabip-diş tabibi olan tüzel kişi (MADDE 5/1-a, 7/1) | Zorunlu · Bakanlık (MADDE 9/1) | MÜSTAKİL binada · toplam kapalı alan en az 1.250 m² (Ek-4/D) | En az 2 farklı dalda toplam 5 uzman tabip · her dal için ayrı en az 16 m² poliklinik odası · kat başına oda başına en az 4 m² bekleme · hasta kapıları net en az 110 cm · sedye koridorları en az 2 m, merdiven sahanlığı en az 1,20 m · TSE'ye uygun sedye asansörü (cerrahi yapmayacaksa tekerlekli sandalyeye uygun asansör yeterli) · birden fazla katta yangın merdiveni · girişte en çok %8 eğimli rampa · merkezi ısıtma zorunlu, yerden ısıtma uygun değil · jeneratör talep gücünün en az %70'i, 24 saatlik yakıt tankı · tıbbi ve evsel atık için ayrı çöp mahalleri · asgari basit test ünitesi (Ek-4) |
| Fizik tedavi ve rehabilitasyon müessesesi | Fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanları (MADDE 5/1-c, 7/3) | Zorunlu · Bakanlık (MADDE 9/1) | Yönetmelikte asgari toplam alan eşiği yok; bölüm bazında ölçüler var | En az 20 m² danışma-bekleme alanı · en az 16 m² muayene odası · en az 50 m² egzersiz salonu (kaymaz zemin, koruyucu bariyer, 150×200 cm ayna) · elektroterapide en az 6 m² kişisel alan, kabin araları en az 120 cm · girişte kot farkı varsa en çok %8 rampa · birden fazla katlı binada TSE'ye uygun asansör · hidroterapi havuzu en az 2,5×2,5 m ve 150 cm derinlik (Ek-19) |
Tablo, yönetmelikte açıkça yazan başlıca şartların özetidir; tam liste değildir. Asgari ölçülerde en fazla %2 sapmaya izin verilir (MADDE 6/2). 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu md. 24 hükmü saklıdır: kat maliklerinin oybirliği olmadıkça mesken nitelikli bağımsız bölümde poliklinik açılamaz. Başvuru öncesi güncel metni ve İl Sağlık Müdürlüğü uygulamasını teyit edin.
Tadilatın gidişatını belirleyen şeyler
- 01
Tıp merkezi müstakil bina ister — bu bir arayış farkıdır
Tıp merkezi müstakil binada kurulur ve toplam kapalı alanı 1.250 m²'nin altında olamaz (Ek-4/D). Poliklinik ise uygun binalarda, apartman katı dahil kurulabilir; şart, hizmet birimlerinin aynı bina içinde bitişik ve doğrudan bağlantılı olmasıdır (Ek-15/A). "Aynı binada iki ayrı kat, arada başka daire" kurgusu bu şartı karşılamaz. Hangi tipte ruhsat alacağınıza karar vermeden emlak aramaya başlamayın.
- 02
3.000 m² eşiği: acil ünitesi ve cerrahi müdahale birimi
Acil ünitesi ve cerrahi müdahale birimi yalnızca kapalı alanı en az 3.000 m² olan ve 10 uzman tabip kadrosu bulunan tıp merkezinde kurulabilir (MADDE 6/7, 19/7, 22/1). Altındaki kuruluşlar yalnızca acil odası bulundurur (MADDE 22/3). Acil ünitesinin kendi şartları da ağırdır: zemin katta olmalı, en çok %8 eğimli sedye rampası ve en çok %14 eğimli ambulans rampası gerekir (Ek-4/B). Eşiği aşmayan bir projede bunları çizmek boşa maliyettir.
- 03
Ameliyathane: 30 m² net alan ve 3 metre net yükseklik
Ameliyat salonunun net kullanım alanı en az 30 m²'dir ve net alan içinde kolon gibi hareketi kısıtlayan yapılaşma olamaz. Bu 30 m², ölü alan oluşturacak girinti, çıkıntı ve bunlardan oluşan boşluklar ile keskin köşeler HARİÇ ölçülür — yani kaba plandan okunan alan değil, gerçekten kullanılabilen alandır. Kritik olan ikinci ölçü çoğu zaman atlanır: havalandırma kanalları, asma tavan ve hepa filtreler HARİÇ, taban-tavan arası net yükseklik salonun her noktasında en az 3 metre olmalıdır (Ek-4/C). Mevcut bir binada kat yüksekliği buna yetmiyorsa ameliyathane o kata kurulamaz — bu, kaba inşaat kararıdır. Ameliyathane koridoru da en az 2 metredir.
- 04
Merkezi sterilizasyonda akış ve havalandırma yönü
Ünite üç bölümden oluşur: kirli alanda kirli malzeme girişi-yıkama (dekontaminasyon), temiz alanda paketleme, steril alanda sterilizasyon-steril çıkış ve steril depo. Malzeme sirkülasyonu tek yönlü olmalı ve havalandırma steril alandan kirli alana doğru kurulmalıdır (Ek-4/C). Havalandırma yönü bir mekanik proje kararıdır; sonradan kanal yönü çevirmek asma tavan sökmek demektir. Sterilizasyon hizmeti satın alınsa bile kirli giriş/kirli depo ile steril çıkış/steril depo bölümleri yine bulunur.
- 05
Sedye geçişi ölçüleri her kapıyı ve koridoru bağlar
Hasta kullanımındaki tüm oda kapılarının pervaz içi net genişliği en az 110 cm, sedye dolaşımı olan koridorlar en az 2 metre, merdiven sahanlığı en az 1,20 metredir (Ek-4/A, Ek-4/D, Ek-15/A). Bu ölçüler kaba inşaatta kapı boşluklarını ve duvar akslarını belirler. Taşıyıcı kolon çıkıntısı nedeniyle daralma olursa, sedye trafiği rahat sağlanmak kaydıyla o bölümlerde 2 m aranmayabilir — ancak buna idare karar verir, siz varsayamazsınız.
- 06
Merkezi ısıtma zorunlu, yerden ısıtma uygun değil
Tıp merkezinin merkezi ısıtma sistemiyle ısıtılması zorunludur ve zeminden ısıtma yapılması uygun değildir (Ek-4/D). Bu, mekanik proje ve zemin kesiti kararıdır; yerden ısıtma yapılmış bir mekânı tıp merkezine çevirmek zemini sökmek anlamına gelebilir. Muayenehanelerde ise alanların kullanım saatleri boyunca 22–24 °C aralığında tutulması ve ortama gaz/duman veren ısıtıcı kullanılmaması aranır (Ek-15/B).
- 07
Jeneratör, tıbbi gaz ve kompresör: ayrı hacimler ister
Jeneratör kapasitesi tesisin talep gücünün %70'inden az olamaz, en az 24 saat yetecek yakıt tankı ve yangın algılama-söndürme tesisatı bulunmalıdır; UPS kullanılan alanlarda kapasite sistemi en az 3 saat çalıştırmalıdır (Ek-4/D). Ayrıca gaz tüpü depoları, vakum ve basınçlı hava kompresörü odalarından ayrı olmalı; bu odaların kapı ve pencereleri hava alabilecek şekilde panjurlu metal olmalıdır. Bunlar makine dairesi, baca ve şaft demektir — mimari projede yer tutar.
- 08
Deprem ve itfaiye raporu, bina seçiminin parçası
Tıp merkezi, poliklinik ve müessese binalarının ilgili mevzuat kapsamında deprem ve itfaiye raporunun bulunması zorunludur (MADDE 5/4); ruhsat dosyasında depreme dayanıklılık raporu ve yangın tedbirleri belgesi istenir. Muayenehanede de bulunduğu kısma ait yangın belgesi aranır. Rapor olumsuz çıkan bir binada yatırım yapılamaz; bu yüzden kira sözleşmesinden önce sorulması gereken ilk başlıklardandır.
İnşaatı ilgilendiren izin ve belgeler
Ruhsat dosyasında istenen belgelerin bir kısmı doğrudan mekânla ve yapıyla ilgilidir. Bunlar tadilat planlanırken bilinmezse süreç ortasında tıkanır.
| Belge | Nereden / kimden | Dayanak |
|---|---|---|
| Ön izin (tıp merkezi, poliklinik, müessese) | Sağlık Bakanlığı | MADDE 9/1 |
| Ruhsat | Bakanlık / Valilik (kuruluş tipine göre) | MADDE 10 |
| Uygunluk belgesi (muayenehane) | İl Sağlık Müdürlüğü — yerinde inceleme | MADDE 13/1 |
| Depreme dayanıklılık raporu | Yetkili teknik kuruluş | MADDE 5/4, Ek-1 |
| İtfaiye / yangın tedbirleri belgesi | İtfaiye / yetkili merci | MADDE 5/4, Ek-1 |
| Tıbbi atık sözleşmesi + ayrı tıbbi/evsel çöp mahalli | Belediye veya yetkili kuruluş | MADDE 23/1, Ek-4/D |
| Röntgen için NDK lisansı | Nükleer Düzenleme Kurumu | Ek-12, Ek-1/A-1 |
| Otopark yeterlilik belgesi | İlgili belediye | Ek-4/D Otopark |
| Basit test ünitesi izin belgesi (tıp merkezi) | Sağlık Bakanlığı | Ek-4/D Laboratuvar |
Son değişiklikler — eski bilgiye dikkat
Bu alanda internette dolaşan bilgilerin çoğu yürürlükten kalkmış metinlere dayanıyor. Aşağıdakiler güncel metinde değişen ve planı doğrudan etkileyen hükümlerdir.
- 19.4.2025Yönetmelik tamamen yenilendi; 15.2.2008 tarihli eski yönetmelik yürürlükten kaldırıldı (MADDE 38). Eski metne dayanan bilgiler geçersizdir.
- 4.5.2026Danıştay 10. Dairesi, TTB'nin davasında yürütmeyi durdurma talebini KISMEN kabul etti; diğer maddelere ilişkin talepleri reddetti. Ret kararına itiraz edileceği açıklandı — ayrıntı aşağıdaki uyarı kutusunda.
Süreç
1. Tip kararı ve Mekân Uygunluk Ön Kontrolü (ücretsiz)
Önce poliklinik mi tıp merkezi mi olacağına karar veririz — çünkü bu, aranacak binayı belirler. Sonra baktığınız yeri o tipin şartlarına göre değerlendiririz: kapalı alan, kat yüksekliği (ameliyathane düşünüyorsanız kritik), koridor ve kapı ölçüleri, otopark, asansör, binanın deprem ve yangın durumu, tapudaki nitelik.
2. Ön izin dosyası ve ruhsata odaklı proje
Ön izin alınmadan yatırıma başlanmaz. Zorunlu bölümleri, sedye dolaşımını, steril akışı ve teknik hacimleri baştan doğru kurgulayıp Bakanlığın istediği proje setini hazırlarız.
3. Uygulama
Kaba yapı, mekanik ve elektrik tesisat, ameliyathane havalandırması, jeneratör ve tıbbi gaz altyapısı, ince işler. Asgari ölçülerde %2 toleransı riske atmadan, sınır ölçüde oda bırakmadan çalışırız.
4. Yerinde inceleme öncesi eksik kontrolü
Ruhsat sürecinde mekân yerinde denetlenir. Denetim öncesi ölçü, akış ve donanım kontrolünü biz yapar, eksik kalan noktaları önceden kapatırız.
Poliklinik & Tıp Merkezi tadilatı — sık sorulan sorular
Tıp merkezi için en az kaç metrekare gerekir?
Tıp merkezi müstakil binada kurulur ve toplam kapalı alanı 1.250 m²'den küçük olamaz (Ek-4/D). Poliklinik için yönetmelikte toplam alan eşiği yoktur; ölçüler bölüm bazındadır (her uzmanlık dalı için en az 16 m² muayene odası, iki tabibe kadar en az 10 m² bekleme, fazlası için +5 m²). Acil ünitesi veya cerrahi müdahale birimi kurmak istiyorsanız eşik 3.000 m²'ye çıkar ve ayrıca 10 uzman tabip kadrosu gerekir (MADDE 6/7, 19/7, 22/1).
Poliklinik apartman dairesinde açılabilir mi?
Yönetmelik açısından poliklinik, sağlık hizmetinin mahiyetine uygun binalarda kurulabilir ve apartman bunun dışında değildir; şart, hizmet birimlerinin aynı bina içinde bitişik ve doğrudan bağlantılı olmasıdır (Ek-15/A). Ancak 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 24. maddesi saklıdır: kat maliklerinin oybirliğiyle vereceği karar olmadıkça mesken nitelikli bağımsız bölümde poliklinik açılamaz. Yani yönetmeliğe uygun bir plan yapmış olmanız yetmez; tapudaki nitelik ve kat malikleri kararı ayrıca gerekir.
Muayenehane için binada asansör zorunlu mu?
Yönetmeliğin Ek-15/B bölümünde "Muayenehane katta bulunmakta ise binada asansör bulunması zorunludur" hükmü yer alır. Bu yönetmelik hakkında Türk Tabipleri Birliğinin açtığı dava derdesttir; Danıştay 10. Dairesi 4 Mayıs 2026'da yürütmeyi durdurma talebini kısmen kabul etmiş, kalan talepleri reddetmiştir. Basına yansıyan durdurulan hükümler listesinde bu asansör maddesi YER ALMAMAKTADIR. Bu nedenle şartı yürürlükte kabul edin ve asansörü olmayan bir binada muayenehane planlamadan önce İl Sağlık Müdürlüğünden yazılı teyit alın. Ters yönde hata pahalıdır: durduğunu varsayıp asansörsüz bina tutarsanız ruhsat alamazsınız.
Ameliyathane kurabilir miyim, hangi ölçüler gerekiyor?
Ameliyat salonunun net kullanım alanı en az 30 m² olmalı ve net alan içinde kolon gibi hareketi kısıtlayan yapılaşma bulunmamalıdır. Önemli bir ayrıntı: bu 30 m² ölü alan oluşturacak girinti, çıkıntı ve keskin köşeler hariç ölçülür; plandaki brüt alana bakıp yeterli sanmayın. En sık atlanan ölçü kat yüksekliğidir: havalandırma kanalları, asma tavan ve hepa filtreler hariç, taban-tavan arası net yükseklik salonun her noktasında en az 3 metre olmalıdır (Ek-4/C). Mevcut binada kat yüksekliği yetmiyorsa ameliyathane o kata kurulamaz. Ayrıca hijyenik klima ve hepa filtreli havalandırma, yarı steril/tam steril alan kurgusu ve en az 2 metre ameliyathane koridoru gerekir.
Gözlem yatağı sayısında sınır var mı?
Evet, iki ayrı sınır vardır ve karıştırılmamalıdır: bir gözlem ünitesinde en fazla 8 gözlem yatağı, kuruluşun tamamında en fazla 25 gözlem yatağı bulunabilir (Ek-4/A). Acil ünitesindeki gözlem odası yatakları bu toplama dahil değildir (MADDE 22/2). Yatak başına en az 9 m² alan gerekir; tek yataklı gözlem odası en az 9 m², iki yataklı odada yatak başına en az 7 m² (ıslak zeminler hariç) ve bir odada ikiden fazla yatak olamaz.
Aynı dairede kaç hekim muayenehane açabilir?
Her tabip için ayrı muayene odası bulunması kaydıyla aynı dairede en fazla üç tabip muayenehane faaliyeti gösterebilir; her biri için ayrı uygunluk belgesi düzenlenir (MADDE 13/2). Önemli bir istisna var: GEÇİCİ MADDE 6 uyarınca bu sınır ile Ek-15/B'deki asansör şartı, yeni açılacak muayenehanelerde ve halihazırda faaliyet gösterenlere farklı adreste uygunluk belgesi düzenlenmesi halinde aranır. Yani mevcut adresinde devam eden muayenehaneler için bu sınır aynı şekilde uygulanmaz.
- Danıştay 10. Dairesinin 4 Mayıs 2026 tarihli kısmi yürütmeyi durdurma kararı (basın haberi, 28.07.2026)
- mevzuat.gov.tr — Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik (konsolide metin ve ekleri)
- Resmî Gazete 19.4.2025 – 32875: Yönetmeliğin yayımlandığı metin
- 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu (md. 24 — mesken nitelikli bağımsız bölümde poliklinik kısıtı)
Bu sayfadaki şartlar yönetmelikte açıkça yazan hükümlerin özetidir ve tam liste değildir. Mevzuat değişebilir; başvurudan önce güncel metni ve İl Sağlık Müdürlüğü uygulamasını teyit edin. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, ruhsat danışmanlığı yerine geçmez.
Kiralamadan önce bize gösterin.
Baktığınız mekânın yönetmelik şartlarını karşılayıp karşılamadığını ücretsiz kontrol ediyoruz. Uygun değilse bunu size söyleriz — uygun olmayan bir yerde iş almak iki tarafın da zararına.
Mekân Değerlendirmesi İsteyin